Wat is ondervoeding?

Er is sprake van ondervoeding bij een acuut of chronisch tekort aan energie (calorieën), eiwitten en andere voedingsstoffen. Ondervoeding gaat meestal samen met (ongewenst) gewichtsverlies. Soms is het gewicht wel in orde maar kan iemand niet genoeg eten waardoor hij/zij te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt. De spiermassa neemt dan af. Dit heeft krachtverlies tot gevolg en een afname van de weerstand. Een ondervoed persoon is vatbaarder voor ziekten, heeft een grotere kans op complicaties en functioneert minder goed. Herstel gaat veel langzamer en de conditie neemt af. Ondervoeding heeft, kortom, een grote invloed op gezondheid en kwaliteit van leven.
 
Ook iemand met overgewicht die in korte tijd veel gewicht verliest kan ondervoed zijn.


Wanneer is sprake van ondervoeding?

Volwassenen: als iemand in de laatste 6 maanden 10% van zijn gewicht is kwijtgeraakt of meer dan 5% in de laatste maand. Of bij een BMI van minder dan 18,5. Bij COPD mag de BMI niet onder de 21 komen!
Ouderen: hier geldt hetzelfde als bij volwassenen. Alleen gaan we bij ouderen al van ondervoeding uit bij een BMI lager dan 20.
Kinderen: een afbuigende groei- en gewichtscurve is een indicatie van ondervoeding.


Gevolgen van ondervoeding

  • Hogere sterftekans
  • Langzamer herstel en meer complicaties
  • Afname gewicht en spiermassa
  • Lichamelijke en geestelijke achteruitgang
  • Verminderde kwaliteit van leven
  • Langere ziekenhuisopname
  • Verminderde weerstand
  • Vertraagde wondgenezing

3 typen ondervoeding

Wasting: door sociale, psychologische en/of medische problemen eet iemand te weinig. De spiermassa neemt zo'n 20-30% af. Wasting kan optreden bij bijvoorbeeld verwaarlozing, kauw- en slikproblemen, malabsorptie, alcoholisme en anorexia nervosa.
Cachexie: ontstaat door ziekte en de invloed daarvan op de opname van voedsel. Er treedt tot wel 70% verlies aan spiermassa op. Cachexie treedt op in de terminale fase van ziekten als kanker, hartfalen en aids.
Sarcopenie: komt vooral voor bij ouderen door o.a. verminderde eetlust, minder beweging en chronische ziekten. Het gewicht bij sarcopenie kan gelijk blijven waardoor de ondervoeding soms pas laat ontdekt wordt.


Veroudering veroorzaakt verlies spiermassa (vanaf 30-jarige leeftijd) van 3-8% per 10 jaar.

Risicogroepen ondervoeding

Het risico op ondervoeding is verhoogd bij:
  • kwetsbare ouderen thuis, in een verzorgingshuis of woonzorgcentrum
  • patiënten die meerdere ziekten hebben, chronisch ziek (COPD, CVA, decubitus, dementie, depressie, hartfalen, inflammatoire darmziekten, maligniteiten, reumatoïde artritis) zijn of veel medicatie gebruiken
  • lichamelijke beperkingen
  • niet passende gebitsprothese, kauw- of slikproblemen
  • patiënten die recent zijn opgenomen in het ziekenhuis
  • psychosociale problemen en verwaarlozing
  • alcohol- of drugsmisbruik

Instrumenten die de dietist gebruikt om ondervoeding te meten

Om te bepalen of er sprake is van ondervoeding gebruiken we bij DieetPlaneet de volgende meetinstrumenten.
  • BMI: (body mass index; verhouding tussen lichaamslengte en -gewicht)
  • De SNAQ (Short Nutritional Assessment Questionnaire): een lijst met drie vragen met daaraan gekoppeld een voedingsbehandelplan. Voor ouderen is er de SNAQ65+. Als bij ouderen de bovenarmomtrek minder dan 25 cm is, is dat ook indicatie voor ondervoeding.
  • Knijpkrachtmeter: de spierkracht kan worden gemeten door middel van een handknijpmeter. 

Factoren die de voedingsstatus bepalen bij ouderen

Fysisch Psychisch Sociaal Medisch
Afnemende smaak en geur Depressie Mogelijkheid om boodschappen te doen Kauwproblemen
Verminderde mobiliteit (spieren/ botten) Angst Mogelijkheid om eten te bereiden Slikproblemen
Vertraagde opname Eenzaamheid Financiële status/ armoede Ziekte
Ontregeling van het verzadigingsgevoel Veranderingen in de levenssituatie Minder dagelijkse dingen kunnen uitvoeren Medicijnen
Minder maagzuur Verdriet Alleen eten Alcoholverslaving
Minder vetvrije lichaamsmassa Zwaarmoedigheid Dementie


Hoe kan de diëtist helpen bij ondervoeding (in de thuissituatie, bij kwetsbare ouderen, ondergewicht en ziektebeelden zoals COPD en kanker)

De diëtist is verantwoordelijk voor de diagnose ondervoeding en het opstellen van een voedingsbehandelplan. Eerst kijkt zij of de ondervoeding via de normale voeding kan worden behandeld. De diëtist maakt een berekening van de (verhoogde) behoefte en stelt een op maat gemaakt voedingsplan op. Ook bekijkt de diëtist de belemmeringen die er zijn bij het eten en drinken, zoals gebrek aan eetlust, kauw- en/of slikproblemen of een verminderde/veranderde smaak. Soms is het nodig om (tijdelijk) medische voeding voor te schrijven ter ondersteuning, zoals drinkvoeding of modules. In zeer ernstige gevallen zal de diëtist met de arts overleggen of sondevoeding overwogen moet worden. Als het nodig is gaat de diëtist op huisbezoek bij de client.

Dietisten gespecialiseerd in Ondervoeding

Diëtist/ leefstijlcoach Sarah  Chorho

Diëtist/ leefstijlcoach Sarah Chorho

Sarah is een doelgerichte, behulpzame diëtiste met sterke communicatieve vaardigheden. Persoonlijk advies en betrokkenheid staan bij Sarah hoog in het vaandel. Zij geniet, als haar clienten met een blij gezicht de praktijk uit lopen. Sarah vindt het belangrijk dat haar adviezen aansluiten op de persoonlijke situatie en wensen van haar cliënt.Sarah is met haar Marokkaanse roots bekend met de Arabische cultuur en beheerst, naast perfect Nederlands, ook de Marokkaanse taal en Berberse dialecten.
Sarah werkt in : Amsterdam
Diëtist/ leefstijlcoach Nurcan  Topal

Diëtist/ leefstijlcoach Nurcan Topal

Nurcan houdt ervan om iets te kunnen betekenen voor haar medemens én van alles wat met voeding en gezondheid te maken heeft. Het beroep dietist is haar dan ook op het lijf geschreven.Nurcan schept hierin duidelijkheid en geeft bruikbare en persoonlijke handvatten. Haar luisterend oor, empathie en positiviteit zet ze hierbij in.Nurcan spreekt Nederlands en Turks.
Nurcan werkt in : Amsterdam
Diëtist Elham  Jarideh

Diëtist Elham Jarideh

Elham is enthousiast, betrokken, motiverend en goed op de hoogte van de laatste trends op gezondheidsvlak. Daarbij is zij sportief en heeft een liefde voor vers en eerlijk eten. Haar doel is, om haar kennis met je te delen en je op weg te helpen naar een lekkere eet- en leefstijl die bij je past. Met haar Midden-Oosterse komaf en met werkervaring op Curaçao, heeft Elham brede kennis van eetculturen.
Elham werkt in : Utrecht
Diëtist/ leefstijlcoach Robin van Rhenen

Diëtist/ leefstijlcoach Robin van Rhenen

Robin is spontaan en empathisch. Zij houdt van koken en is van mening dat gezond eten ook makkelijk kan zijn! Robin is diëtist geworden om twee passies te verbinden: voeding en mensen helpen. Zien dat jij je beter voelt, daar wordt Robin heel erg gelukkig van. Zij zoekt graag samen met jou naar een prettige weg om gezonder te leven.
Robin werkt in : Utrecht
Diëtist/ leefstijlcoach Saskia  Peters

Diëtist/ leefstijlcoach Saskia Peters

Met veel energie, interesse en geduld helpt zij mensen met voeding- en of bewegingsproblemen door gezamenlijk een haalbaar plan op te stellen waarbij de nadruk ligt op balans. Dit alles met als doel de gezondheid te verbeteren.In haar vrije tijd traint ze voor de marathon, houdt ze van het uitproberen van verschillende restaurantjes door heel Amsterdam maar kookt ze daarnaast ook graag met verse producten die ze vindt tijdens het struinen over de markt.
Saskia werkt in : Amsterdam , Amstelveen en Haarlem
Diëtist Brunna  Venceslau

Diëtist Brunna Venceslau

Brunna is positief, warm en invoelen van aard. Zij kan direct zijn als het nodig is. Met een open houding luistert zij naar haar cliënt en analyseert de wensen en behoeften en zoekt zij samen naar praktische, passende oplossingen. Haar missie als dietist is om mensen te inspireren en begeleiden om uiteindelijk zélf de juiste keuzes te leren maken.
Brunna werkt in : Den Haag
Cookies Contact en afspraak