Hoog cholesterol (hypercholesterolemie)
Hoog cholesterol (hypercholesterolemie) - Voeding en leefstijladviezen
Een verhoogd cholesterol (hypercholesterolemie) komt vaker voor dan je denkt — en veel mensen weten niet dat je er zélf vaak veel aan kunt doen. De diëtisten van DieetPlaneet helpen je daarbij met bewezen effectieve voeding- en leefstijladviezen.Op deze pagina lees je alles over:
- wat hypercholesterolemie precies is
- LDL, HDL en triglyceriden uitgelegd
- wanneer je risico verhoogd is
- wat je kunt doen met voeding & leefstijl
- hoe een diëtist jou helpt
- wanneer vergoeding mogelijk is (basisverzekering / ketenzorg / GLI)
Wat is hypercholesterolemie?
Hypercholesterolemie betekent dat je cholesterolgehalte in het bloed te hoog is. Cholesterol is een vetachtige stof die je lichaam nodig heeft om cellen, hormonen en gal te maken. Je lichaam maakt het zelf aan in de lever, maar je krijgt het ook binnen via voeding. Cholesterol is op zichzelf niet “slecht” — maar te veel ervan wél.
LDL, HDL en triglyceriden uitgelegd
LDL – ’slechte’ cholesterol
LDL vervoert cholesterol van de lever naar je lichaam. Bij een teveel kan LDL zich hechten aan de vaatwand → aderverkalking (atherosclerose) → groter risico op hart- en vaatziekten.
HDL – ’goede’ cholesterol
HDL haalt overtollig cholesterol weg uit je bloed en brengt het terug naar de lever. Hoe hoger je HDL, hoe lager het gezondheidsrisico.
Triglyceriden
Triglyceriden zijn vetten die energie leveren. Ze stijgen door o.a. alcohol, veel suiker en vetrijke voeding en verhogen het risico op aderverkalking.
Gezonde bloedwaarden cholesterol
Houd je cholesterol onder deze waarden, dan zit je meestal goed:- Totaal cholesterol: < 5,0
- LDL: ≤ 2,5
- HDL: > 1,0 (mannen) / > 1,2 (vrouwen)
- Totaal/HDL-ratio: < 5,0
- Triglyceriden: ≤ 2,0
Wanneer heb je meer kans op een te hoog cholesterol?
De kans op hypercholesterolemie is groter bij:- gebruik van bepaalde medicatie (o.a. diuretica, corticosteroïden, antiaritmica)
- familiaire hypercholesterolemie (FH)
- overgewicht / obesitas
- weinig beweging
- een voeding rijk aan verzadigde vetten
- roken
- diabetes
- traag werkende schildklier
Welke klachten horen bij een hoog cholesterol?
De meeste mensen merken niets van een verhoogd cholesterolgehalte.Maar bij familiaire hypercholesterolemie (FH) kunnen soms zichtbare signalen voorkomen, zoals:
Peesxanthomen
Dit zijn kleine, stevige bultjes of verdikkingen op pezen (vaak bij de achillespees, handen of knokkels). Ze voelen soms hard aan en bewegen mee met de pees.
Xanthelasmata
Geelachtige vetophopingen op of rond de oogleden. Ze doen geen pijn, maar vallen wel op als vlakke gele plekjes.
Herken je dit?
Dan is het raadzaam om dit met je huisarts te bespreken. Deze verschijnselen kunnen wijzen op een erfelijke vorm van hoog cholesterol.
Cholesterol + diabetes type 2 + hoge bloeddruk = (metabool syndroom)
Een verhoogd cholesterol komt vaak tegelijkertijd voor met diabetes type 2, hoge bloeddruk (hypertensie) en overgewicht en/ of te veel buikvet. Wanneer deze risicofactoren samen voorkomen, wordt dat het metabool syndroom genoemd. Met wat slimme aanpassingen in je voeding en leefstijl kun je al deze waarden tegelijk verbeteren. De diëtist zorg voor een leefstijl- en voedingsavies dat zowel cholesterol, bloeddruk, glucosewaarden en gewicht tegelijkertijd aanpakt
Gevolgen van hypercholesterolemie
Langdurig verhoogd cholesterol kan leiden tot:- aderverkalking
- hartaanval
- beroerte (CVA)
- TIA
- hartfalen
Voeding en leefstijl bij hoog cholesterol
Een te hoog cholesterol kun je vaak al flink verbeteren met de juiste voeding en leefstijl. Deze adviezen zijn praktisch, haalbaar en wetenschappelijk onderbouwd.
Afvallen bij overgewicht
Elke kilo gewichtsverlies verbetert je LDL- en triglyceridenwaarden.
Dagelijks bewegen
Streef naar minimaal 30 minuten per dag; meer is beter.
Stoppen met roken
Roken in combinatie met een hoog cholesterol verhoogt het risico op hart- en vaatziekten sterk.
Veel groente en fruit eten
Dagelijks 250 g groente en 2 porties fruit.
Volkoren producten kiezen
Verlaagt LDL en ondersteunt een gezonde darmwerking.
Vaker plantaardig eten
Bijvoorbeeld tofu, tempeh, peulvruchten, seitan; minder rood en bewerkt vlees.
Minimaal 1 keer per week peulvruchten
Linzen, bonen en kikkererwten werken bewezen cholesterolverlagend.
Onverzadigde vetten gebruiken
Kies voor olie, noten, avocado en (vette) vis.
Gefilterde koffie drinken
Vermijd ongefilterde of gekookte koffie vanwege het hoge cafestolgehalte.
Alcohol beperken
Maximaal 1 glas per dag; liever minder.
Eet niet te vaak en veel:
Orgaanvlees, veel eigeel, gefrituurde producten, snacks/gebak/koekjes, sterk bewerkte producten, frisdrank en fastfood.
Hoe ondersteunt de diëtist bij hoog cholesterol?
De diëtist:
- geeft inzicht in jouw bloedwaarden
- bekijkt jouw eetpatroon, leefstijl en medische achtergrond
- maakt een persoonlijk plan dat haalbaar is
- coacht je om je stap voor stap nieuwe gewoonten toe te passen
- ondersteunt je bij motivatie, structuur en praktische keuzes
- geft je advies dat past bij jouw leven, cultuur, smaak en doelen.
Vergoeding diëtist bij een hoog cholesterol
Consulten bij de diëtist worden vergoed vanuit de basisverzekering, en soms extra vanuit aanvullende verzekeringspakketten. Gebruik je medicatie voor een hoogcholsterol, een hoge bloeddruk, diabetes type 2? Dan val je mogelijk in ketenzorg. Het voordeel van ketenzorg is dat je geen eigen risico betaalt. Lees er meer over in de blog Wat kost een dietist? Vergoeding, ketenzorg en GLI uitgelegd
Zoek je een diëtist voor hoog cholesterol in jouw stad?
Je kunt terecht bij een gespecialiseerde diëtist in Amsterdam, Amstelveen, Utrecht, Den Haag, Haarlem en Purmerend.Of vanuit elke locatie bij de online diëtist.
Ga naar het overzicht met in cholesterol gespecialiseerde diëtisten.
Veelgestelde vragen over hoog cholesterol (FAQ)
1. Wat is een normaal cholesterolgehalte?
Totaal cholesterol < 5,0 mmol/L • LDL ≤ 2,5 mmol/L • HDL > 1,0 (mannen) / > 1,2 (vrouwen) • Triglyceriden ≤ 2,0 mmol/L. De streefwaarden kunnen afwijken bij o.a. hart- en vaatziekten.
2. Kan ik mijn cholesterol verlagen zonder medicijnen?
Ja. Door afvallen (als je gewicht te hoog is), gezondere voeding, meer bewegen, minder alcohol en stoppen met roken kan LDL vaak met 10–30% dalen. Soms zijn medicijnen wel nodig, je huisarts zal deze dan voorschrijven.
3. Hoe snel kan mijn cholesterol verbeteren?
Meestal binnen 6–12 weken. Bij familiaire hypercholesterolemie gaat het vaak minder snel en zijn medicijnen meestal nodig.
4. Welke voeding helpt het meest om cholesterol te verlagen?
Havermout, peulvruchten, noten, plantaardige eiwitten, onverzadigde vetten, vette vis, veel groente en fruit.
5. Wat kan ik beter vermijden bij een hoog cholesterol?
Gefrituurd eten, snacks, bewerkt vlees, veel rood vlees, orgaanvlees, gebak/koekjes en ongefilterde koffie (zoals uit een cafetière). En te veel eten en te weinig lichaambeweging. Ook roken en alcohol kun je beter zoveel mogelijk laten.
6. Heeft alcohol invloed?
Ja. Alcohol verhoogt triglyceriden en daarmee het risico op hart- en vaatziekten.
Advies: maximaal 1 glas per dag, liever minder (en eigenlijk het allerliefst: helemaal niet ;)
7. Wanneer heb ik cholesterolmedicatie nodig?
Bij familiaire hypercholesterolemie, zeer hoge LDL-waarden, bestaande hart- en vaatziekten of wanneer leefstijl alleen onvoldoende werkt.
8. Helpt begeleiding door een diëtist echt?
Ja. Onderzoek laat zien dat goede begeleiding leidt tot lagere LDL-waarden, lagere triglyceriden en minder risico op hart- en vaatziekten..
9. Kan ik een hoog cholesterol hebben met een gezond gewicht?
Ja. Oorzaken kunnen zijn: genetische aanleg, weinig beweging, roken, alcohol of een voeding met veel verzadigd vet.
12. Hoe maak ik een afspraak?
Je kunt heel makkelijke zelf online een afspraak bij een diëtist plannen.
Een verwijzing is nodig bij ketenzorg, GLI of diëtist aan huis (huisbezoek)
Plan direct een afspraak
Wil je jouw cholesterol verlagen met leefstijl- en voedingsadvies dat bij jou past? Je bent welkom op onze praktijklocaties in Amsterdam, Amstelveen, Utrecht, Den Haag, Haarlem of Purmerend. – of voor online begeleiding, waar en wanneer het jou uitkomt. Onze diëtisten staan voor je klaar. Consulten zijn mogelijk in het Nederlands, Engels, Turks, Arabisch, Spaans en Portugees.
Maak direct online een afspraak met een diëtistDietisten gespecialiseerd in Hypercholesterolemie (hoog cholesterol)
Diëtist/ leefstijlcoach Gaye Kaya
Diëtist/ leefstijlcoach Phoebe Gödderz
Diëtist Mees Stegeman
Diëtist Busra Kir
Diëtist Tara Hoshiyar
Diëtist Hafize Sari
Diëtist/ leefstijlcoach Pam Huinen
Diëtist Jennifer Plein (online)
Diëtist/ leefstijlcoach Noussair Al Ghouch
Diëtist Islem Mechani
Diëtist Marleen Hankala
Diëtist/ leefstijlcoach Mariska Mosk