Alcohol en je gezondheid: Waarom Dry February óók een goed idee is

Het is eind januari 2026 en misschien doe je mee aan Dry January, of juist niet. Goed nieuws: het is nooit te laat om te beginnen met geen alcohol! Een alcoholvrije of alcoholarmere periode heeft bewezen gezondheidsvoordelen. Dus elke maand is geschikt om droog te houden. Maar waarom precies? Dat vertellen we in deze blog.

Alcohol en vetopslag

Voor je lichaam is alcohol een gif. Zodra alcohol je lichaam binnenkomt wordt het dan ook met spoed naar de lever gestuurd. Alcohol kan niet door het lichaam worden opgeslagen en moet dus zo snel mogelijk afgebroken worden. Doordat de lever bezet raakt met alcohol komt de verbranding van koolhydraten en vet uit de voeding (en je alcoholische drankje) op een laag pitje te staan. Met als gevolg dat deze sneller opgeslagen worden als lichaamsvet.

Alcohol en energie

Naast de energie van alcohol (die je beter ergens anders uit kunt halen) levert alcohol geen waardevolle voedingsstoffen, oftewel: Alcohol levert 'lege energie'. Calorieën waar je niets aan hebt. Alcohol levert per gram 7 calorieën (een gram eiwit of koolhydraten levert 4 calorieën en 1 gram vet levert er 9). Alcohol gemixt met zoete drankjes zoals red bull of cola, bevatten meestal veel meer andere ingrediënten; waaronder suikers. Extra vervelend is dat je die op dat moment helemaal niet goed kunt verbranden, omdat de lever bezig is met de afbraak van alcohol.

Alcohol, hart-en vaten en het risico op kanker

In het lichaam worden de alcoholmoleculen door enzymen afgebroken, zodat de alcohol uit het lichaam afgevoerd kan worden. In de eerste stap van dit afbraakproces wordt alcohol afgebroken tot een kankerverwekkende stof (acetaldehyde). Gelukkig volgt er vrij snel een tweede stap om deze stof verder af te breken, maar onderzoek wijst uit dat dit stofje schade kan aanbrengen. Dit komt waarschijnlijk doordat de stofwisseling van alcohol niet alleen in de lever plaatsvindt maar ook voor een klein(er) deel in de alvleesklier, de hersenen en het maag-darmkanaal. Alcohol verhoogt het risico op verschillende soorten kanker, waaronder mond-, slokdarm-, darm-, borst- en leverkanker.

Langetermijnrisico's voor de lever
Langdurig overmatig alcoholgebruik kan leiden tot blijvende leverschade. Onderzoek wijst uit dat bij mannen het risico op leverschade toeneemt bij 40-60 gram alcohol per dag (3-5 drankjes), terwijl bij vrouwen dit al vanaf 20 gram per dag (minder dan 2 drankjes) het geval is. Bij gemiddeld 30 gram alcohol per dag gedurende 10 jaar neemt het risico op cirrose (blijvende verlittekening) toe. Gelukkig ontwikkelt slechts een minderheid van zware drinkers daadwerkelijk cirrose, maar het is wel belangrijk om je alcoholgebruik in de gaten te houden.

Alcohol en gezondheid

Hoe graag je ook wilt geloven in het positieve effect van een glas rode wijn per dag, alcohol is niet gezond. Jarenlang leek onderzoek te suggereren dat matig alcoholgebruik (één à twee glazen per dag) gezonder zou zijn dan helemaal niet drinken – de zogenaamde 'J-curve'. Dit bleek echter een statistische fout: de controlegroep van 'niet-drinkers' bevatte vaak ook ex-drinkers die juist gestopt waren vanwege gezondheidsproblemen ('sick quitter bias'). Hierdoor leken matige drinkers gezonder, terwijl dit kwam doordat de zieke ex-drinkers de resultaten van de niet-drinkers naar beneden haalden. Toen onderzoekers dit corrigeerden door alleen levenslange niet-drinkers te vergelijken met matige drinkers, verdween het beschermende effect.
Te veel alcohol heeft niet alleen de bekende kater-gevolgen zoals vermoeidheid, hoofdpijn, misselijkheid, lusteloosheid en duizeligheid. Overmatig alcoholgebruik is ook een belangrijke oorzaak van geweld/ongelukken onder jongvolwassenen én het heeft een vervelend effect op het metabolisme - de spijsvertering. Echter, een klein glaasje op zijn tijd is ook lekker en ontspant, al zou je de ontspanning dan weer beter in iets anders kunnen zoeken. Het meest gezond is en blijft, een leven zonder alcohol.

Wat doet één maand zonder alcohol met je lichaam?

Recent wetenschappelijk onderzoek van Brown University, waarbij 16 studies met meer dan 150.000 deelnemers werden geanalyseerd, laat zien dat zelfs een maand zonder alcohol voor matige tot zware drinkers direct meetbare gezondheidsvoordelen oplevert.

Wat gebeurt er in die eerste maand?
Onderzoek toont aan dat deelnemers die een maand volledig stopten met alcohol ervaren:

• Betere slaapkwaliteit en stemming
• Lagere bloedsuikerspiegel en bloeddruk
• Verbeterde concentratie en slaappatronen, verlaagd cholesterol, lagere glucosewaarden, gewichtsverlies en een afname van 40% van levervet
• Meer energie overdag
• Helderder huid

De lever: sneller herstel dan je misschien denkt
De lever heeft een opmerkelijk herstelvermogen. Binnen 30 dagen kan de lever cellen regenereren die beschadigd of afgestorven waren door alcohol. Bij mensen met leververvetting kan de hoeveelheid levervet al binnen 7 dagen significant afnemen bij volledig stoppen met alcohol.

Wat als je de volle maand niet haalt?
Goed nieuws: zelfs deelnemers die niet de hele maand volhielden, ervoeren nog steeds voordelen, waaronder een betere mentale gezondheid. Het gaat niet om perfectie, maar om de stap zetten.

Het langetermijneffect: ook na die ene maand

Misschien wel het meest opmerkelijke: de voordelen blijven bestaan! Uit onderzoek van de University of Sussex blijkt dat 72% van de deelnemers 6 maanden na een alcoholvrije maand nog steeds minder dronk dan voorheen. Mensen die een maand stoppen:

• Drinken gemiddeld één dag per week minder
• Nuttigen gemiddeld één drankje minder per keer
• Voelen zich meer in controle over hun alcoholgebruik
• Hebben meer zelfvertrouwen om 'nee' te zeggen tegen alcohol in sociale situaties

Het effect is niet beperkt tot één maand in januari. Of je nu februari, maart of een andere maand kiest – een alcoholpauze kan een blijvende positieve impact hebben op je drinkgedrag en gezondheid.

Tips om met alcohol te minderen (of een alcoholvrije maand vol te houden!)

Heb je het idee dat je te veel alcohol drinkt, of wil je een alcoholvrije periode proberen maar vind je het lastig?

• Stel jezelf een grens door te bepalen welk drankje je gaat drinken en hoeveel je daarvan mag. Bepaal van tevoren op welk tijdstip je stopt.
• Begin altijd met water en wissel je alcoholische drankje(s) af met water.
• Drink rustig en geniet van je drankje(s).
• Ga voor een alcoholvrij alternatief - er zijn tegenwoordig heerlijke alcoholvrije wijnen, bieren en gin-tonics!
• Las een alcoholvrije maand in om te ervaren dat je je frisser voelt zonder alcohol - dit kan in elke maand van het jaar!
• Zoek steun bij anderen die ook meedoen aan een alcoholvrije maand - samen sta je sterker. Registreer je eventueel bij campagnes zoals Dry January of IkPas voor extra ondersteuning via apps en dagelijkse motivatie-emails.
• Onderzoek toont aan: mensen die gebruik maken van ondersteuningstools zoals apps, dagelijkse motivatie-emails of online communities hebben significant meer kans om de maand vol te houden én om daarna minder te blijven drinken.
• Er zijn online verschillende anonieme cursussen beschikbaar die hulp kunnen bieden bij het minderen van alcohol!

Persoonlijk advies op maat?

Wil je gezonder gaan leven, met persoonlijke begeleiding van en diëtist? De diëtisten van DieetPlaneet helpen je graag met evidence-based adviezen en praktische tips die bij jouw situatie passen.
Maak een afspraak met een diëtist

Vergoeding

Basisverzekering:
Vanuit je basisverzekering worden 3 uur dieetbegeleiding per jaar vergoed bij een medische reden (zoals overgewicht, diabetes, hoge bloeddruk, PCOS, hoog cholesterol, darmproblemen, eetstoornissen, kanker, ondervoeding en andere medische issues).
Aanvullende verzekering:
Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden extra uren dieetbegeleiding. Check je polis.
Ketenzorg (geen eigen risico!):
Als je medicijnen gebruikt voor diabetes, hoge bloeddruk, hoog cholesterol of COPD en ben je niet onder behandeling bij een specialist in het ziekenhuis? Dan valt de begeleiding mogelijk onder ketenzorg. Overleg met je huisarts en vraag om een digitale ketenzorgverwijzing naar DieetPlaneet. Bij ketenzorg wordt het eigen risico niet aangesproken.
Lees meer over vergoeding en ketenzorg

DieetPlaneet

Locaties: Amsterdam, Amstelveen, Utrecht, Den Haag, Haarlem en Purmerend
Bekijk alle praktijklocaties
Online begeleiding ook mogelijk
Meertalig diëtistenteam:
We bieden consulten in het Nederlands, Engels en Arabisch. Voor begeleiding in het Turks, Arabisch, Arabische dialecten, Berbers en andere talen kun je (online) terecht bij ons meertalige team.
Bekijk alle diëtisten en filter op de taal naar keuze
Begeleiding wordt vergoed vanuit je basisverzekering. Bij ketenzorg en GLI geldt geen eigen risico.
Lees ook: Wat kost een diëtist? Vergoeding, eigen risico en ketenzorg uitgelegd
 

Lees ook

• Alcohol, wat doe je met me?
• Is wijn beter dan bier? 
• Alcoholvrije cocktail 'Rubylicious'